Заң · Қазақстан

Велосипедші
және ЖҚЕ

Қазақстан Ережелері велосипедшіден нені талап етеді және жүргізушілер оған қатысты не істеуге міндетті. Әр норманың жанында тармаққа сілтеме бар — бастапқы дереккөзді ашып, тексеруге болады.

Қысқаша Клуб ережелері

Қысқаша

Жүріске шықпас бұрын білуге тұрарлық бес нәрсе

Қалғаны төменде, тақырып бойынша бөлінген. Тұжырымдар оңайлатылған, бірақ бұрмаланбаған: әр норманың жанынан сөзбе-сөз дәйексөзді ашуға болады.

Велосипедші — жүргізуші

Ережелерде велосипед — көлік құралы, ал оны басқаратын адам — жүргізуші. Демек, Ережелердің жүргізушіге бағытталған тыйымдары велосипедшіге де қолданылады.

1-тарау, 2-тармақ, 12), 13), 34) тармақшалар

Тротуарға тыйым салынбайды

Алдымен велосипед жолы немесе велосипед жолағы. Егер олар болмаса — жүріс бөлігінің оң жақ шеті (бір қатармен), жол жиегі, тротуар немесе жаяу жүргіншілер жолы, жаяу жүргіншілердің қозғалысына қауіп төндірмей.

24-тарау, 166-тармақ

Жүріс бөлігінде — шлеммен

Велосипед жүргізушісіне жүріс бөлігімен жүргенде бекітілген шлемсіз болуға жол берілмейді. Талап 2025 жылғы 5 сәуірден бастап қолданылады.

24-тарау, 171-тармақ, 8) тармақша

«Зебра» бойынша — жаяу

Велосипедте отырып жаяу жүргіншілер өткелімен жүріс бөлігін кесіп өтуге болмайды. Велосипедтен түсіп, оны қасыңызда жетелеп жүрсеңіз, жаяу жүргіншіге теңестірілесіз.

24-тарау, 171-тармақ, 6) тармақша

Тежегіш, қоңырау, жарық

Ақаусыз тежегіш, руль және дыбыстық сигнал, алдыңғы, артқы және бүйір жарық қайтарғыштар. Қараңғыда фара немесе шам қосулы болуы керек.

Негізгі ережелер, 7-тармақ; 19-тарау, 128-тармақ

Ережелер бойынша сіз кімсіз

Велосипедші — жүргізуші, бірақ кез келгені емес

Ережелер сізді кім деп санайтынына қарай қандай тармақтар қолданылатыны шешіледі. Бұл — беттегі қалғанының бәрінің іргетасы.

1-тарау, 2-тармақ, 12), 13) тармақшалар

Велосипед — көлік құралы, велосипедші — оны басқаратын адам

Демек, велосипедші жүргізуші болып табылады: «жүргізуші — көлік құралын басқаратын адам […]» (34) тармақша).

Сөзбе-сөз

12) велосипед — екі немесе одан да көп дөңгелегі бар және ондағы адамдардың бұлшықет күшімен, оның ішінде қозғалтқышты пайдалана отырып қозғалысқа келтірілетін көлік құралы; 13) велосипедші — велосипедті басқаратын адам

1-тарау, 2-тармақ, 49) тармақша

Бірақ велосипед механикалық көлік құралдарына жатпайды

Механикалық көлік құралы — қозғалтқышпен қозғалысқа келтірілетін өздігінен жүретін көлік; велосипед бұлшықет күшімен қозғалады. Сондықтан механикалық көлік құралы жүргізушісінің міндеттері (құқығы, құжаттары, белдіктері — 2-тарау, 9-тармақ) велосипедшіге қатысты емес, ал 2-тараудың 12-тармағындағы «Жүргізушіге тыйым салынады» деген тыйымдар қатысты.

Сөзбе-сөз

49) механикалық көлік құралы - электр самокаттарын, шағын электр көлік құралдарын және рельсті көлік құралдарын қоспағанда, қозғалтқышпен қозғалысқа келтірілетін өздігінен жүретін жол көлік құралы.

1-тарау, 2-тармақ, 19) тармақша

Велосипедті қасыңызда жетелеп келе жатсаңыз — сіз жаяу жүргіншісіз

Велосипедтен түскен велосипедші жаяу жүргіншінің құқықтары мен міндеттерін алады: мысалы, жаяу жүргіншілер өткелімен жолды кесіп өте алады.

Сөзбе-сөз

19) жаяу жүргінші-жолда көлік құралынан тыс жүрген және онда жұмыс жүргізбейтін адам. Жаяу жүргіншілерге мүгедектерге арналған кресло-арбалармен қозғалатын, велосипедті, электр скутерін, шағын электр көлік құралын, мопедті, мотоциклді, шананы, арбаны, балалар арбасын жүргізетін жеке тұлғалар теңестіріледі

1-тарау, 2-тармақ, 14), 15) тармақшалар

Велосипед жолы мен велосипед жолағы — әртүрлі нәрсе

Велосипед жолы — конструкциялық тұрғыдан бөлінген және белгімен белгіленген жеке жол немесе жолдың бөлігі. Велосипед жолағы — таңбалау мен белгілер арқылы бөлінген жүріс бөлігінің жолағы. Олар үшін ережелер әртүрлі.

Сөзбе-сөз

14) велосипед жолы — велосипед қозғалысына арналған және тиісті белгімен белгіленген жеке жол немесе жол бөлігі […] 15) велосипед жолағы — велосипед қозғалысына арналған жолдың жүріс бөлігінің жолағы

1-тарау, 2-тармақ, 24) тармақша

Ережелердегі «жол» — тек жүріс бөлігі емес

Жол ұғымына тротуарлар, жол жиектері, трамвай жолдары және бөлу жолақтары да кіреді. Бұл айырмашылық маңызды: шлем мен жарық қайтарғыш затқа қойылатын талаптар бүкіл жолға емес, дәл жүріс бөлігіне байланысты.

Сөзбе-сөз

Жолға жолдың бір немесе бірнеше жүріс бөліктері, сондай-ақ трамвай жолдары, тротуарлар, жол жиектері және Бар болса, бөлу жолақтары кіреді

Қайда жүру керек

Велосипед жолы, велосипед жолағы, жүріс бөлігінің шеті

Басымдық тәртібі Ережелерде тікелей берілген: алдымен велоинфрақұрылым, содан кейін қалғаны.

24-тарау, 166-тармақ

Велосипед жолы мен велосипед жолағы — бірінші кезекте; егер олар болмаса — жүріс бөлігінің оң жақ шеті, жол жиегі, тротуар немесе жаяу жүргіншілер жолы

Жүріс бөлігінің оң жақ шетімен және маршруттық көлік құралдарына арналған жолақпен — бір қатармен. Тротуар мен жаяу жүргіншілер жолы үшін шарт біреу: жаяу жүргіншілердің қозғалысына қауіп төндірмеу. Қолданыстағы Ережелерде қасында велосипед жолы болған жағдайда жолмен жүруге жеке тыйым жоқ.

Сөзбе-сөз

Велосипед жүргізушілері велосипед жолымен, велосипед жолағымен, ал олар болмаған кезде — жолдың жүріс бөлігінің оң жақ жиегімен, оның ішінде маршруттық көлік құралдарына арналған жолақпен, бір қатармен не жол жиегімен, тротуармен немесе жаяу жүргіншілер жолымен, жаяу жүргіншілер қозғалысына қауіп төндірмей қозғалады.

24-тарау, 166-тармақ, 2-абзац

Қозғалтқышы бар велосипедке тротуар мен жаяу жүргіншілер жолы жабық

Мұнда Ережелердің өзі «Жол жүрісі туралы» Заңға сілтеме жасайды, ал ол 57-баптың 6-тармағында тыйымды тікелей тұжырымдайды: «Қозғалтқышы бар велосипедтермен тротуармен және (немесе) жаяу жүргіншілер жолымен жүруге тыйым салынады».

Сөзбе-сөз

Қозғалтқышы бар велосипедтерде тротуар және (немесе) жаяу жүргіншілер жолы бойынша қозғалыс "жол қозғалысы туралы" Заңның 57-бабының 6-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.

24-тарау, 166-тармақ, 3-абзац

14 жасқа дейін — жүріс бөлігімен де, жол жиегімен де емес

Ережелер балаларға велосипед айдауға мүлдем тыйым салмайды. Нақты тыйым салынғаны — 14 жасқа толмаған велосипедшілердің жүріс бөлігінің оң жақ шетімен, маршруттық көлік құралдарының жолағымен және жол жиегімен жүруі. Велосипед жолы, велосипед жолағы, тротуар және жаяу жүргіншілер жолы бұл абзацқа кірмейді. Ресми мәтінде «құқықтық шетімен» деген қате бар.

Сөзбе-сөз

Он төрт жасқа толмаған велосипедшілердің жүріс бөлігінің құқықтық жиегі, маршруттық көлік құралдарының жолағы, жиегі бойынша жүруіне жол берілмейді.

24-тарау, 170-тармақ

Колонна он велосипедшіден тұратын топтарға бөлінеді, топтардың арасы — 80–100 метр

Топтар арасындағы қашықтық автомобильдер топтарды кезекпен басып озуы үшін қажет. Бұл норма ат арбалар мен атқа мінетін жануарларға да ортақ.

Сөзбе-сөз

Велосипедшілер колонналары […] жолдың жүріс бөлігімен жүру кезінде он велосипедші, атқа мінетін және жүк артатын жануарлар және бес арба (шана) топтарына бөлінуі керек. Басып озуды жеңілдету үшін топтар арасындағы қашықтық сексен – жүз метр болуы керек.

16-тарау, 118-тармақ, 1) тармақша

Автомагистральдарда велосипедпен жүруге тыйым салынады

Осы тараудың талаптары 5.3 «Автомобильдерге арналған жол» белгісімен белгіленген жолдарға да қолданылады (120-тармақ).

Сөзбе-сөз

1) жаяу жүргіншілердің, сондай-ақ үй жануарларының көлік құралынан тыс жерде болуы, велосипедтерді, мопедтерді, тракторларды және өздігінен жүретін машиналарды, сондай-ақ техникалық сипаттамасы немесе олардың жай-күйі бойынша жылдамдығы 40 км/сағ кем өзге де көлік құралдарын басқаруға;

Маневрлер мен сигналдар

Өзіңді қалай білдіру және жолда қалай жол бөлісу керек

Велосипедте бұрылыс көрсеткіштері жоқ, сондықтан жүргізуші көретіні — сіздің қолыңыз бен траекторияңыз.

8-тарау, 48-тармақ

Бұрылу және тежеу сигналдары қолмен беріледі

Солға — бүйірге созылған сол қол не бүйірге созылып, шынтақтан тік бұрышпен жоғары бүгілген оң қол. Оңға — керісінше. Тежеу — жоғары көтерілген қол. Сигнал алдын ала беріледі, маневрден кейін бірден тоқтатылады (қолмен берілген сигналды маневрдің алдында аяқтауға болады) және өздігінен басымдық бермейді.

Сөзбе-сөз

Солға маневр жасау сигналы — қосылған сол жақ бұрылыс көрсеткіші не бүйірге созылған сол қол немесе бүйірге созылып, шынтақтан тік бұрышпен жоғары бүгілген оң қол. […] Тежеу сигналы тоқтау сигналымен не жоғары көтерілген қолмен беріледі.

24-тарау, 171-тармақ, 4) тармақша

Трамваймен жүретін жолдарда және осы бағытта бір жолақтан көп жерде солға бұрылуға және бұрылуға тыйым салынады

Бұл норма велосипедтер мен электр самокаттарына ортақ.

Мұндай жерлерде қалай бұрылу керегін Ережелер белгілемейді. Іс жүзінде велосипедтен түсіп, жолды жаяу өту қалады: велосипедті жетелеп келе жатқан адам жаяу жүргіншіге теңестіріледі (1-тарау, 2-тармақ, 19) тармақша), ал велосипедте отырып өткелмен жүріс бөлігін кесіп өтуге болмайды (24-тарау, 171-тармақ, 6) тармақша). Бұл — Ережелердің жеке талабы емес, практикалық қорытынды.

Сөзбе-сөз

4) осы бағытта жүру үшін трамвай қозғалысы бар жолдарда және бір жолақтан артық жолдарда солға бұрылуға немесе бұрылуға;

24-тарау, 171-тармақ, 6) тармақша

Велосипедтен түспей жаяу жүргіншілер өткелімен жүріс бөлігін кесіп өтуге тыйым салынады

«Зебра» арқылы жолды тек жаяу, велосипедті қасыңызда жетелеп өтуге болады.

Сөзбе-сөз

6) көлік құралында бола отырып, жаяу жүргіншілер өткелдері бойынша жолдың жүру бөлігін кесіп өтуге;

14-тарау, 106-тармақ

Реттелмейтін өткелде велосипедші жаяу жүргіншілерге жол береді

Норма көлік құралының жүргізушісіне, демек, велосипедшіге арналған.

Сөзбе-сөз

Көлік құралының жүргізушісі реттелмейтін жаяу жүргіншілер өткелі бойынша қозғалыс бағытындағы жолдың жүріс бөлігін кесіп өтетін жаяу жүргіншілерге жол береді.

24-тарау, 172-тармақ

Велосипед жолы қиылыстан тыс жерде жолды кесіп өтетін және өткел реттелмейтін жерде велосипедші жол береді

Норма тікелей велосипед жүргізушілеріне арналған.

Сөзбе-сөз

Велосипед жолының қиылыстан тыс орналасқан жолмен реттелмейтін қиылысында велосипед жүргізушілері осы жолмен жүретін көлік құралдарына жол беруге тиіс.

3-тарау, 13-тармақ

Велосипедті жүріс бөлігінің шетімен жетелеп келе жатсаңыз — қарсы емес, көлік ағынының бағытымен жүріңіз

Түйсікке қайшы: елді мекеннен тыс қарапайым жаяу жүргінші ағынға қарсы жүреді, ал велосипедті жетелеп келе жатқан адам — көлік қозғалысының бағытымен, жолдың оң жағымен.

Сөзбе-сөз

Мотоциклді, мопедті, велосипедті қозғалтқышсыз кресло-арбалармен қозғалатын, жолдың жүріс бөлігінің шетінде жүргізетін адамдар көлік құралдарының қозғалысы жүріп бара жатқанда жолдың оң жағымен жүреді.

Тыйымдар

Велосипедшіге не істеуге болмайды

Алғашқы алты тыйым — 171-тармақтан, ол велосипед пен электр самокат жүргізушілеріне арналған. Соңғы екеуі — кез келген көлік құралының жүргізушісіне, яғни велосипедшіге де.

24-тарау, 171-тармақ, 8) тармақша

Жүріс бөлігімен бекітілген шлемсіз жүру

Талап 2025 жылғы 5 сәуірден бастап енгізілді және «Жол жүрісі туралы» Заңда қайталанды (57-бап, 3-тармақ). Ол велосипед жолына, тротуарға және жаяу жүргіншілер жолына қатысты емес — тек жүріс бөлігіне.

Сөзбе-сөз

8) жолдың жүріс бөлігімен жүру кезінде бекітілген шлемсіз болуға.

24-тарау, 171-тармақ, 7) тармақша

Тәуліктің қараңғы уақытында жүріс бөлігімен жарық қайтаратын затсыз жүру

Бұл — жеке талап, оны фара мен шам алмастырмайды: зат велосипедшінің басқа көлік құралдарының жүргізушілеріне көрінуін қамтамасыз етуі керек.

Сөзбе-сөз

7) басқа көлік құралдарының жүргізушілеріне көрінуді қамтамасыз ететін, жол жүрісі қағидаларында айқындалған талаптарға сәйкес келетін жарық шағылыстыратын затсыз жолдың жүру бөлігі бойынша тәуліктің қараңғы уақытында жүруге;

24-тарау, 171-тармақ, 2) тармақша

Жолаушыларды тасымалдау — арнайы құрылғылардан басқа

Балаларға арналған велокресло және жолаушыларды тасымалдауға арналған басқа құрылғылар тыйымнан тікелей шығарылған. Сонымен қатар «Жол жүрісі туралы» Заң (57-бап, 6-тармақ) жолаушыны жүріс бөлігімен және жол жиегімен бекітілген шлемсіз алып жүруге тыйым салады.

Сөзбе-сөз

2) жолаушыларды тасымалдауға арналған арнайы құрылғылары бар велосипедтермен тасымалдаудан басқа, жолаушыларды тасымалдауға;

24-тарау, 171-тармақ, 1) тармақша

Рульді кемінде бір қолмен ұстамай жүру

Бұл норма велосипедтер мен электр самокаттарына ортақ.

Сөзбе-сөз

1) рульді кемінде бір қолмен ұстамай жүруге;

24-тарау, 171-тармақ, 3) тармақша

Жүк тасымалдау — арнайы құрылғылардан басқа

Басқаруға кедергі келтіретін жүкке кез келген жағдайда тыйым салынады. Елу сантиметр туралы ескертпені өз сөзіңмен айтуға болмайды: ресми мәтінде ол теріс мағынада тұр («шығып тұрмайтын»), сондықтан сөйлем қайшылықты оқылады — сол себепті мұнда сөзбе-сөз келтірілген.

Сөзбе-сөз

3) жүкті тасымалдауға арналған арнайы құрылғылары бар велосипедтермен, сондай-ақ ұзындығы немесе ені бойынша габариттерден елу сантиметрден аспайтын жүкті немесе басқаруға кедергі келтіретін жүкті тасымалдаудан басқа жүкті тасымалдауға;

24-тарау, 171-тармақ, 5) тармақша

Велосипедті сүйрету немесе велосипедпен сүйрету

Ерекшелік — велосипедпен пайдалануға арналған тіркеме.

Сөзбе-сөз

5) велосипедпен пайдалануға арналған тіркемені сүйретуден басқа, электр скутерлері мен велосипедтерін, сондай-ақ электр скутерлері мен велосипедтерін сүйрету;

2-тарау, 12-тармақ, 2) тармақша

Мас күйінде басқару

Тыйым кез келген көлік құралының жүргізушісіне, демек велосипедшіге де бағытталған. Бұған реакция мен зейінді нашарлататын дәрі-дәрмектердің әсерінен және жол жүрісі қауіпсіздігіне қатер төндіретін ауру немесе шаршаған күйде басқару да кіреді.

Сөзбе-сөз

2) көлік құралын мас күйінде (алкогольдік, есірткілік және (немесе) уытқұмарлық); реакциясы мен назарын нашарлататын дәрілік препараттардың әсерінен; жол жүрісі қауіпсіздігіне қатер төндіретін ауыр немесе шаршаған күйде басқаруға;

2-тарау, 12-тармақ, 8) тармақша

Қозғалыс кезінде телефон пайдалану

Ерекшелік — құлаққап немесе қатты сөйлесу арқылы пайдалану.

Сөзбе-сөз

8) көлік құралын басқару кезінде телефонды не радиостанцияны, оларды құлаққап немесе қолмен байланыс арқылы пайдалануды қоспағанда, пайдалануға құқылы;

Велосипед

Техникалық жарамдылық және жарық

Велосипедтің өзіне қойылатын талаптар велосипедшілер туралы тараудан тыс тұр — олар көлік құралдарын пайдалануға жіберудің Негізгі ережелерінде.

Негізгі ережелер, 7-тармақ

Ақаусыз тежегіш, руль және дыбыстық сигнал; алдыңғы, артқы және екі бүйірдегі жарық қайтарғыштар

Алдыңғы жағында-жарық қайтарғыш және ақ түсті фонарь немесе фара (тәуліктің қараңғы уақытында және жеткіліксіз көріну жағдайында қозғалу үшін), артқы жағында — жарық қайтарғыш немесе қызыл түсті фонарь, әр жағында — қызғылт сары немесе қызыл түсті жарық қайтарғыш.

Сөзбе-сөз

Велосипедтің ақаусыз тежегіші, рульі және дыбыстық сигналы болуы тиіс, алдынан ақ түсті жарық қайтарғышпен және фонарьмен немесе фарамен (тәуліктің қараңғы уақытында және жеткіліксіз көріну жағдайларында қозғалыс үшін), артында - жарық қайтарғышпен немесе қызыл түсті фонармен, ал әр жағынан - қызғылт сары немесе қызыл түсті жарық қайтарғышпен жабдықталуы тиіс.

19-тарау, 128-тармақ, 1) тармақша

Тәуліктің қараңғы уақытында және көріну жеткіліксіз болғанда велосипедте фара немесе шам қосылады

Жолдың жарықтандырылуына қарамастан, сондай-ақ туннельдерде. Тәуліктің қараңғы уақыты — кешкі ымырттың аяқталуынан таңғы ымырттың басталуына дейін (1-тарау, 2-тармақ, 56) тармақша). Көріну жеткіліксіздігі — тұман, жаңбыр, шаң, қар жауу, сондай-ақ ымырт салдарынан 300 метрден аз көріну (21) тармақша).

Сөзбе-сөз

Тәуліктің қараңғы уақытында және жолдың жарықтандырылуына қарамастан көріну жеткіліксіз жағдайларда, сондай-ақ қозғалатын көлік құралындағы туннельдерде мынадай Жарық аспаптары қосылады: [ ... ] велосипедтерде-фаралар немесе шамдар

2-тарау, 12-тармақ, 9) тармақша

Жұмыс істемейтін тежегішпен немесе рульдік басқарумен жүруге тыйым салынады

Тәуліктің қараңғы уақытында жасанды жарықтандыруы жоқ жолдарда және көріну жеткіліксіз жағдайда — сондай-ақ жанбайтын немесе жоқ фаралармен. Тежегіш немесе руль ең төмен жылдамдықта да тоқтауға немесе маневр жасауға мүмкіндік бермесе, жұмыс істемейтін болып саналады.

Сөзбе-сөз

9) жұмыс істемейтін тежегіш жүйесі немесе рульдік басқаруы бар көлік құралын [...] ал тәуліктің қараңғы уақытында жасанды жарықтандырусыз немесе көріну жеткіліксіз жағдайларда-жанбайтын (жоқ) фаралармен және (немесе) артқы габариттік шамдармен басқаруға

Автокөлік жүргізушілеріне

Жүргізуші велосипедшіге не істеуге міндетті

Бұл тармақтарды жатқа білген пайдалы: жолдағы даулы жағдайда олар сіздің жағыңызда.

8-тарау, 49-тармақ

Жолдан шыққан кезде жүргізуші жол қиылысатын көлік құралдары мен жаяу жүргіншілерге жол береді

Аулаға, жанармай құю станциясына, іргелес аумаққа бұрылу. 2024 жылғы редакцияда велосипедшілер мәтіннен алынып тасталды, бірақ велосипед көлік құралы болып қала береді, сондықтан норма әлі де велосипедшінің пайдасына жұмыс істейді.

Сөзбе-сөз

Екінші реттік Жолдан жолға шыққан кезде жүргізуші көлік құралдары мен оның бойымен жүретін жаяу жүргіншілерге, ал жолдан шыққан кезде ол өтетін көлік құралдары мен жаяу жүргіншілерге жол береді.

8-тарау, 50-тармақ

Аялдама немесе тұрақ орнына жақындағанда жүргізуші жүріс бөлігінің шетіндегі және жол жиегіндегі велосипедшілерге жол береді

Дәл осы норма велосипедшіні жол жиегіне қарай ығысқан көліктен қорғайды.

Сөзбе-сөз

Аялдама немесе тұрақ орнына кірген кезде жүргізуші жолдың жүріс бөлігінің шетімен немесе жол жиегімен жүріп келе жатқан жаяу жүргіншілерге, велосипед, мопед, ат арбалар жүргізушілеріне, атқа мінетін және оралатын жануарларды жүргізушілерге жол береді.

13-тарау, 91-тармақ

Оңға немесе солға бұрылған кезде жүргізуші велосипед жолымен өтетін велосипедшілерге жол береді

Оның бұрылатын бағыты бойынша жүріс бөлігін кесіп өтетін жаяу жүргіншілермен қатар.

Сөзбе-сөз

Оңға немесе солға бұрылған кезде жүргізуші өзі бұрылатын жолдың жүріс бөлігін өз қозғалыс бағыты бойынша кесіп өтіп бара жатқан жаяу жүргіншілерге, оны велосипед жолымен кесіп өтіп бара жатқан велосипедшілерге жол береді

24-тарау, 166-тармақ, 4–5-абзацтар

Велосипед жолағында басқа көлік құралдарының жүруіне және тоқтауына тыйым салынады

Бұл 7.14 тақтайшасы бар 4.5 белгісімен белгіленген жолақ туралы. Егер мұндай жолақ үзік-үзік таңбалау сызығымен бөлінген болса, бұрылыс кезінде көлік құралдары соған қатарын ауыстырады; сондай-ақ жолға кірген кезде және жолаушыларды жүріс бөлігінің оң жақ шетіне отырғызу-түсіру үшін оған кіруге рұқсат етіледі.

Сөзбе-сөз

7.14 тақтайшасы бар 4.5 […] белгісімен белгіленген велосипед жолағы бар жолдарда осы жолақта басқа көлік құралдарының қозғалысы жүзеге асырылмайды және олар тоқтатылмайды. Егер 7.14 тақтайшасы бар 4.5 […] белгісімен белгіленген жолақ жолдың қалған жүріс бөлігінен үзік-үзік таңбалау сызығымен бөлінген болса, онда бұрылыс кезінде көлік құралдары соған қатарын ауыстырады. Сондай-ақ мұндай жерлерде жолға кірген кезде және жолдың жүріс бөлігінің оң жақ шетіне жолаушыларды отырғызу және түсіру үшін осы жолаққа кіруге рұқсат етіледі.

Шлем

Жүріс бөлігінде — заң бойынша. Клубта — барлық жерде

2025 жылғы 5 сәуірден бастап велосипед жүргізушісіне жолдың жүріс бөлігімен жүргенде бекітілген шлемсіз болуға жол берілмейді (24-тарау, 171-тармақ, 8) тармақша); дәл осындай талап «Жол жүрісі туралы» Заңның 57-бабында бар. Велосипед жолында, тротуарда және жол жиегінде заң шлемді талап етпейді. Sundaybike ережесі қатаңырақ: шлемсіз топтық жаттығудың стартына жіберілмейді, ерекшеліксіз.

Клуб ережелері

Тәжірибе

Заң және нақты жүріс

Ережелер қаладағы жалғыз велосипедшіге жазылған. Қала маңындағы жолдағы топтық жаттығу басқаша ұйымдастырылған, ал бірер жерде норманың әрпі мен пелотонда қауіпсіз жүру тәжірибесі алшақтайды. Алшақтық жоқ сияқты көрсеткеннен гөрі, бұл туралы ашық айтқан адал.

Ережелер — төбе емес, ең төменгі шек. Заң талап еткеннен қауіпсіздеу етуге болатын жерде біз солай істейміз. Норма топтық жүру тәжірибесінен алшақтайтын жерде жауапкершілік жеке болып қалады: клуб ешкімді ақтамайды және заңды айналып өтуге үйретпейді.

Клуб заңнан қатаң болатын тұстар

Шлем

Тек жол бөлігінде емес, бірінші метрден бастап

Заң жүріс бөлігімен жүргенде бекітілген шлемді талап етеді. Велотректе, қыздыру жаттығуында және велосипед жолында ол міндетті емес — бізде барлық жерде және ерекшеліксіз міндетті.

Жарық

Әр жүрісте артқы жыпылықтайтын шам

Ережелер жарықты тәуліктің қараңғы уақытына байланыстырады. Таңғы жүрістер ымыртта басталып, күн шыққанда аяқталады, ал шатқалдың көлеңкесінде көріну кез келген уақытта нашарлайды — сондықтан шам бүкіл жүріс бойы жанып тұрады.

Өткел

«Зебра» арқылы — әрқашан жаяу

Бұл әрі Ережелердің талабы, әрі жаттықтырушы бөлек қадағалайтын нәрсе: топта «жылдам ғана» өтіп кету азғыруы жалғыз жүргендегіден күштірек.

Жағдайы

Старт алдында велосипедті тексеру және алкогольге нөлдік төзімсіздік

Тежегіш, руль, дөңгелектер, қысым — жүріске шығар алдындағы қысқа тексеру. Ережелер бойынша велосипедші — жүргізуші, және мас күйінде басқаруға тыйым оған толығымен қолданылады.

Норма мен топтық жүріс алшақтайтын тұстар

Бір қатар

Норма пелотонға емес, жалғыз велосипедшіге жазылған

Топтық жүрудің әлемдік тәжірибесінде тығыз тізбек болжамдырақ саналады: колонна екі есе қысқа, ал басып озатын көлікке маневрге аз уақыт керек. Қазақстан Ережелері бұл айырмашылықты жасамайды және жүріс бөлігімен бір қатармен жүруді талап етеді. Жүріс кезінде жаттықтырушының «бір қатармен» деген командасы талқыланбайды; осы командадан тыс нәрсенің бәрін әр қатысушы өз жеке жауапкершілігімен шешеді.

Аралықтар

Ондық топтар мен олардың арасындағы 80–100 метр бедерлі жолда сақталмайды

Көтерілуде топ өзі созылады, түсуде жиналады — аралық өз бетінше өмір сүреді. Сондықтан біз «аралықпен» емес, форматпен жұмыс істейміз: жүріс алдын ала деңгей бойынша топтарға бөлінген, әрқайсысының өз жаттықтырушысы және соңын жабушысы бар, топтар бөлек старт алады.

Оң жақ шеті

Солға ығысу — шұңқырды айналып өту, немқұрайлылық емес

Оң жақ шетті ұстауға шұңқырлар, шыны сынықтары, нөсер су торлары және тұраққа қойылған көліктер кедергі келтіреді. Топта мұндай маневр туралы алдын ала қолмен және дауыспен ескертеді — ол өз топтастары үшін де, арттағы жүргізуші үшін де болжамды болуы үшін.

Тәуекелді қалай төмендетеміз

Старт алдында

Брифинг және топтарға бөлу

Маршрут, тарылу орындары, ротация болатын бұрылыстар. Жаңадан бастаушылар техникасы қойылғанша шоссеге емес, Горький саябағындағы велотрекке шығады.

Қозғалыста

Қолмен және дауыспен берілетін белгілер, ротация, соңын жабушы

Шұңқыр, арттағы көлік, бұрылыс және тежеу туралы топта алдын ала хабарлайды. Соңында жүретін жаттықтырушы бүкіл колоннаны көреді және оның байқаусыз созылып кетуіне жол бермейді.

Ұзақ жүрістерде

Рациялар және сүйемелдеу көлігі

ҮАК пен Қаскелең сияқты маршруттарда байланыс пен көлік басты тәуекелді — жолда жалғыз қалған, артта қалған немесе техникасы бұзылған қатысушыны — жояды.

Егер тоқтатылса

Жолда сабырлы, даусыз

Велосипедшіге жүргізуші куәлігі қажет емес. 615-бап бойынша жауапкершілік — жеке, оны жаттықтырушы да, клуб та өзіне алмайды, ал жол жиегінде дауласудың мағынасы жоқ: мәселе онда шешілмейді.

Жауапкершілік

Бұзғаны үшін не болады

Велосипедшінің жауапкершілігі Ережелерде емес, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте — 615-бапта белгіленген.

615-бап, 1-бөлік

Велосипедшінің Ережелерді бұзуы — әкімшілік құқық бұзушылық, айыппұл екі АЕК

Бапқа берілген ескертпе велосипед басқаратын адамдарды «жол жүрісіне өзге қатысушыларға» тікелей жатқызады. Бұл бап ескерту жасауды көздемейді.

8 650 ₸

615-бап, 2 және 3-бөліктер

Он АЕК — денсаулыққа зиян немесе материалдық залал келтірілсе, сондай-ақ бір жыл ішінде қайталанса

Екінші бөлікте қылмыстық жазаланатын әрекет белгілері жоқ денсаулыққа зиян туралы айтылады. Қайталау әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде есептеледі.

43 250 ₸

615-бап, 4-бөлік

Жиырма АЕК, қоғамдық жұмыстар немесе әкімшілік қамауға алу — денсаулығына зиян келтіріп, қайта бұзғаны үшін

Санкциялар балама ретінде келтірілген: жиырма АЕК айыппұл, он екі сағатқа қоғамдық жұмыстар немесе үш тәулікке әкімшілік қамауға алу.

86 500 ₸

Сомалар 2026 жылғы айлық есептік көрсеткіш бойынша есептелген — 4 325 ₸ («2026–2028 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Заң). АЕК жыл сайын қайта қаралады, ал санкцияның өзі кодекстің кезекті редакциясымен өзгеруі мүмкін — қолданыстағы мәтінді мына жерден қараңыз: adilet.zan.kz сайтындағы ҚР ӘҚБтК, 615-бап.

Дереккөз

Бет Жол жүрісі қағидаларының қолданыстағы мәтіні бойынша жасалды — Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2023 жылғы 30 маусымдағы № 534 бұйрығы: adilet.zan.kz/rus/docs/V2300033003. Тармақтар мен дәйексөздер 2026 жылғы 27 сәуірге дейінгі өзгерістерді ескеретін редакция бойынша салыстырылды. ЖҚЕ бұрын жарияланған ҚР Үкіметінің 2014 жылғы 13 қарашадағы № 1196 қаулысының күші жойылды — оның бөлімдері мен тармақтарына сілтемелер енді жарамсыз. Жауапкершілік — Қазақстан Республикасының 2014 жылғы 5 шілдедегі № 235-V Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі, 615-бап.

Бұл — велосипедшілерге арналған қысқаша жинақ, заң кеңесі емес. Ережелер өзгереді: бірдеңеге сілтеме жасамас бұрын, жоғарыдағы сілтеме арқылы қолданыстағы редакцияны ашыңыз.